कविता : शब्द र भाषा - sahityapost.com

भाषा शब्द होइन ।भाषा मानिसले संसारलाई स्वीकार गर्ने तरिका होएक अदृश्य संरचना जसलेके देख्ने र के नदेख्ने पहिले नै तय गरिदिन्छ ।जहाँ भाषा हुन्छत्यहाँ सत्य कहिल्यै एक्लो हुँदैनशब्द त देखिने भाग मात्र हो । भाषा ज्ञानबाट जन्मिएको होइनडरबाट जन्मिएको हो ।पहिलो मानिसले नाम खोजेनबाँच्ने उपाय खोज्यो ।मौन आयो इशारा आयोचिच्याहट आयोत्यही असहाय प्रतिक्रिया भाषा बन्यो ।त्यसैले, भाषा जन्मिँदा न राम्रो थियोन खराब केवल अस्तित्वको प्रतिक्रिया थियो । तर, भाषा बढ्दै जाँदा चेतनालेआफ्नै औजार निर्माण गर्‍योत्यही औजार चेतनामाथि फर्कियो ।चेतना बहाव होभाषा संरचना हो ।जब भाषा चेतनाको सेवामा हुन्छसमाज जीवित हुन्छजब चेतना भाषाको अधीनमा जान्छसमाज जड हुन्छ । आज हामी अनुभवभन्दा शब्दलाई विश्वास गर्छौँ ।हामी देखेर होइनसुनाइएर बुझ्छौँ ।हामी सोच्दैनौँ, हामी दोहोर्‍याउँछौँ । नेपाली समाजमा चुप लाग्नु संस्कार होप्रश्न गर्नु खतरा ।यहाँ घुमाउरो बोल्नु बुद्धिमानीसीधा बोल्नु असभ्यतातर, यो नेपाली समाजको मात्र कथा होइन ।विश्व सभ्यता यही भाषिक रोगले ग्रस्त छ । जहाँ युद्ध “रणनीति” हुन्छजहाँ शोषण “अवसर” बन्छजहाँ हत्या “दुर्घटना” भनिन्छत्यहाँ भाषा अनुभूति होइनव्यवस्थापन बनेको छ। शब्द धेरै छन्अर्थ कम छन् ।सूचना बग्छचेतना सुक्छ ।यहीँ शब्द खतरनाक हुन्छकिनकि शब्दले भाषालाई फेरि प्रश्न बनाउँछ ।नाम तोड्छ, परिभाषा अस्वीकार गर्छ र सोध्छकसका लागि यो भाषा यति सुरक्षित छ ?कसको डर यसले ढाकिरहेको छ ? यदि भाषा मानिस र संसारबीचको सम्झौता हो भनेआजको सभ्यताले त्यो सम्झौताशब्दले सजाएर अर्थले तोडिरहेको छ । यो निष्कर्ष होइनयो चेतावनी हो ।अब प्रश्न तपाईँको हातमा छतपाईँ भाषा बोल्दै हुनुहुन्छकि भाषाले तपाईँलाई बिस्तारै बोलाइरहेको छ ?