विश्व शिक्षक दिवस

हरेक वर्ष अक्टोबर ५ मा मनाइने विश्व शिक्षक दिवस एक अन्तर्राष्ट्रिय उत्सव हो जसले समावेशी, समान र गुणस्तरीय शिक्षाको निर्माणमा शिक्षकहरूको समर्पण, जोश र महत्वपूर्ण भूमिकालाई सम्मान गर्छ। यो दिन शिक्षकहरूले भोग्ने चुनौतीहरूको ’boutमा सोच्ने, उनीहरूको योगदानको कदर गर्ने र शिक्षा प्रणालीमा उनीहरूलाई सशक्त र समर्थन गर्ने प्रतिबद्धता जनाउने अवसर हो।

आजको विश्वमा शिक्षकहरूको भूमिका

शिक्षकहरूको भूमिका अब केवल कक्षा कोठामा सीमित छैन। उनीहरू मार्गदर्शक हुन्, जसले विद्यार्थीलाई भावनात्मक र बौद्धिक रूपमा सहयोग गर्छन्। शिक्षकहरू समुदायका अगुवा पनि हुन्, जो स्थानीयदेखि राष्ट्रिय विकाससम्म विश्वासिलो आवाजका रूपमा काम गर्छन्। COVID-19 जस्ता संकटका बेलामा अनलाइन शिक्षामा अनुकूल हुनेदेखि गुणस्तरीय शिक्षालाई प्रवर्द्धन गर्ने काममा, शिक्षकहरू शैक्षिक रुपान्तरणका आधार हुन्।

शिक्षकहरूले भोग्ने चुनौतीहरू

आवश्यक र अमूल्य भूमिका निर्वाह गर्दा पनि शिक्षकहरूले निम्न चुनौतीहरू भोगिरहेका छन्:

१.      पर्याप्त तालिम र व्यावसायिक विकासको अभाव

२.      न्यून पारिश्रमिक र रोजगार सुरक्षाको कमी

३.      विद्यार्थीको अत्यधिक संख्या र सीमित शैक्षिक स्रोतहरू

४.     लिङ्ग र क्षेत्रीय असमानता, विशेष गरी नेपालजस्ता विकासोन्मुख राष्ट्रहरूमा

विश्व शिक्षक दिवसले शिक्षकहरूको हितलाई प्राथमिकता दिने नीतिहरू, उचित पारिश्रमिक, निरन्तर सिकाइका अवसरहरू र सुरक्षित तथा सहयोगी कार्य वातावरण सुनिश्चित गर्ने पक्षमा आवाज उठाउँछ।

इतिहास र महत्त्व

विश्व शिक्षक दिवस सन् १९९४ मा युनेस्कोद्वारा स्थापन गरिएको हो, जसले सन् १९६६ मा पारित गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन / युनेस्को सिफारिस पत्र (शिक्षकहरूको स्थिति सम्बन्धी) लाई सम्झना गर्ने उद्देश्य बोकेको थियो। उक्त सिफारिस पत्रले शिक्षकहरूको अधिकार, कर्तव्य, तालिम, नियुक्ति र काम गर्ने सर्तहरूको अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड निर्धारण गर्छ।

हरेक वर्ष, यो दिवसले शिक्षण पेशा केवल जागिर नभई सामाजिक प्रगतिका लागि आधार हो भन्ने कुराको स्मरण गराउँछ। साथै, यो दिवसले सक्षम शिक्षकहरू र गुणस्तरीय शिक्षाको विश्वव्यापी लक्ष्य र दिगो विकास लक्ष्य ४ बिचको सम्बन्धलाई उजागर गर्छ।

निष्कर्ष

विश्व शिक्षक दिवसले हामीलाई शिक्षकहरूको मूल्य, सम्मान र लगानी’bout सोच्न प्रेरित गर्छ। प्रत्येक बालबालिकाको भविष्य र वास्तवमै सम्पूर्ण विश्वको भविष्य, शिक्षकहरूमै निर्भर हुन्छ। आज हामी शिक्षकहरूलाई सम्मान गर्छौँ भने भोलिका दिनमा उनीहरूलाई आवश्यक समर्थन प्रदान गर्न पनि सामूहिक प्रयास गरौँ।