राष्ट्रिय योग दिवस

आजको जीवनशैली तीव्र, प्रतिस्पर्धात्मक र मानसिक दबाबले भरिएको छ। यस्तो परिवेशमा मानिस शारीरिक थकान र मानसिक अस्थिरतासँग जुधिरहेको देखिन्छ। योग यस्तो अभ्यास हो जसले शरीरको सक्रियता र मनको स्थिरतालाई एकैसाथ जोड्छ। यही सन्देशलाई विश्वव्यापी रूपमा फैलाउने उद्देश्यले हरेक वर्ष जुन २१ मा विश्व योग दिवस मनाइन्छ।

योग संस्कृत भाषाको “युज्” धातुबाट बनेको शब्द हो, जसको अर्थ जोड्नु वा एकीकृत गर्नु हो। यसले शरीर, मन र चेतनाबीचको सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउने अभ्यास जनाउँछ। प्राचीन ग्रन्थहरूमा योगलाई आत्मअनुशासन, संयम र जीवनबोधसँग जोडेर व्याख्या गरिएको छ। यस दृष्टिले योग जीवनलाई बुझ्ने र व्यवस्थित गर्ने मार्ग पनि हो।

संयुक्त राष्ट्र संघको महासभाले सन् २०१४ मा योगको विश्वव्यापी महत्वलाई स्वीकार गर्दै जुन २१ लाई विश्व योग दिवसका रूपमा मान्यता दिएको हो। त्यसयता विभिन्न देशमा योग कार्यक्रम, जनचेतना अभियान र सामूहिक अभ्यासमार्फत यो दिवस मनाइँदै आएको छ। वर्षको सबैभन्दा लामो दिन भएकाले यस मितिलाई योग साधनाका लागि उपयुक्त मानिन्छ।

योग अभ्यासमा आसन, प्राणायाम, ध्यान र नैतिक अनुशासन समावेश हुन्छन्। आसनले शरीरलाई सन्तुलित र लचिलो बनाउँछ। प्राणायामले श्वासप्रश्वासको लय सुधार गर्छ। ध्यानले मनलाई केन्द्रित र शान्त राख्न सहयोग पुर्याउँछ। यी सबै अभ्यासको समन्वयले व्यक्तिको समग्र स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।

नियमित योग अभ्यासले तनाव घटाउन, निद्राको गुणस्तर सुधार गर्न र आत्मविश्वास बढाउन सहयोग गर्छ। दीर्घकालीन रूपमा यसले उच्च रक्तचाप, मधुमेह र जीवनशैलीसँग सम्बन्धित समस्याको जोखिम कम गर्न योगदान पुर्याउँछ। मानसिक रूपमा स्थिर व्यक्ति समाज र परिवार दुवैका लागि सकारात्मक शक्ति बन्न सक्छ।

विश्व योग दिवसले योगलाई औपचारिक कार्यक्रममा सीमित नराखी दैनिक बानीको रूपमा अपनाउन प्रेरित गर्छ। बिहान केही समय योग अभ्यासमा लगानी गर्न सकियो भने दिनभर ऊर्जा, स्पष्ट सोच र सकारात्मक भावनाको अनुभव गर्न सकिन्छ।